Emotional Flashbacks คืออะไร? เมื่ออดีตบุกรุกปัจจุบัน
ทุกอย่างดูปกติ แล้วทันใดนั้นคุณก็รู้สึกสิ้นหวัง เล็กมาก ไม่มีคุณค่า หรือกลัวมากโดยไม่รู้ว่าทำไม ความรู้สึกนั้นแรงมากและท่วมคุณอย่างรวดเร็ว แต่ไม่มีภาพหรือความทรงจำชัดเจนที่มาพร้อมกัน
นั่นอาจเป็น Emotional Flashback ไม่ใช่ความบ้าคลั่งหรือความอ่อนแอ
เมื่ออารมณ์ท่วมโดยไม่รู้สาเหตุ
Pete Walker นักจิตบำบัดและผู้เชี่ยวชาญด้าน Complex PTSD เป็นผู้บัญญัติคำ "Emotional Flashbacks" ในหนังสือ "Complex PTSD: From Surviving to Thriving" เพื่ออธิบายประสบการณ์ที่พบบ่อยในผู้รอดชีวิตจาก Childhood Emotional Abuse และ Neglect แต่มักไม่ได้รับการรับรู้หรือเข้าใจ
Walker อธิบายว่า Emotional Flashbacks เป็นหนึ่งในอาการที่แตกต่างมากที่สุดของ Complex PTSD จาก PTSD ทั่วไป
Emotional Flashbacks คืออะไร?
Emotional Flashbacks คือภาวะที่บุคคลหนึ่งถูกดึงกลับไปยังสภาวะอารมณ์ที่รู้สึกในช่วง Trauma ในอดีต โดยไม่มีความทรงจำภาพหรือเสียงที่ชัดเจนเหมือน Flashbacks ทั่วไป
ผู้ที่ประสบกับ Emotional Flashbacks อาจรู้สึกท่วมด้วยอารมณ์รุนแรง เช่น ความกลัว ความสิ้นหวัง ความละอาย หรือความรู้สึกว่าตัวเองเล็กมากและไม่มีที่พึ่ง โดยที่อาจไม่ทราบว่าทำไม
อาการมักเริ่มและจบอย่างรวดเร็ว หรืออาจอยู่นานเป็นชั่วโมงหรือวัน ขึ้นอยู่กับสถานการณ์
Emotional Flashbacks ต่างจาก Flashbacks ทั่วไปอย่างไร?
Flashbacks ทั่วไป ใน PTSD มักมีองค์ประกอบทางประสาทสัมผัสที่ชัดเจน ภาพ เสียง กลิ่น หรือความรู้สึกทางร่างกายที่พาคุณกลับไปยังเหตุการณ์นั้นอย่างชัดเจน
Emotional Flashbacks ไม่มีองค์ประกอบเหล่านั้น มีเพียงอารมณ์ที่รุนแรงและมักรู้สึกสับสนว่าความรู้สึกนี้มาจากไหน บางคนไม่รู้เลยว่ากำลังประสบ Flashback คิดว่าตัวเองแค่ "อารมณ์เสีย" หรือ "คิดมากเกินไป"
สัญญาณของ Emotional Flashbacks
อารมณ์รุนแรงที่ไม่สัดส่วนกับสถานการณ์ปัจจุบัน: รู้สึกสิ้นหวังมากหรือกลัวมากต่อสิ่งที่ดูเล็กน้อย
ความรู้สึกที่เด็กมักมี: รู้สึกเล็ก ไร้พลัง ไม่มีใครช่วยได้ หรือถูกทอดทิ้ง
การถดถอยทางพฤติกรรม: ต้องการหนีหรือซ่อนตัว อยากขดตัวเป็นลูกกลม หรือไม่สามารถทำงานตามปกติได้
Inner Critic ขึ้นสูงมาก: เสียงวิจารณ์ตัวเองขึ้นมาแรงและรุนแรงกว่าปกติ
ความยากในการประมวลผลและสื่อสาร: ยากที่จะอธิบายว่าเกิดอะไรขึ้น หรือสื่อสารกับคนอื่น
รู้สึกไม่อยู่ในปัจจุบัน: ความรู้สึกเหมือนถอยห่างออกจากตัวเอง (Dissociation เล็กน้อย)
อะไรที่กระตุ้น Emotional Flashbacks?
Triggers คือสัญญาณที่ระบบประสาทเชื่อมโยงกับ Trauma ในอดีต สำหรับ Emotional Flashbacks triggers มักเป็นสิ่งที่ตรวจจับได้ยากกว่า Flashbacks ทั่วไป
ตัวอย่าง Triggers ที่พบบ่อย ได้แก่ น้ำเสียงที่ฟังดูคล้ายกับน้ำเสียงของผู้ล่วงละเมิดในอดีต สถานการณ์ที่ทำให้รู้สึกไม่มีการควบคุม การถูกวิจารณ์หรือปฏิเสธ ความขัดแย้งในความสัมพันธ์ และแม้แต่ความสุขหรือความใกล้ชิดที่รู้สึกว่า "มากเกินไป"
วิธีรับมือ Emotional Flashbacks
Pete Walker เสนอ 13 ขั้นตอนสำหรับการจัดการ Emotional Flashbacks ซึ่งสิ่งสำคัญที่สุดได้แก่
ตั้งชื่อสิ่งที่เกิดขึ้น: พูดกับตัวเองว่า "ฉันกำลังประสบ Emotional Flashback ตอนนี้" การตั้งชื่อช่วยให้สมองส่วนที่มีสติกลับมาทำงาน
เตือนตัวเองว่าอยู่ในปัจจุบัน: "ฉันปลอดภัยแล้ว นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นในอดีต ตอนนี้ฉันอยู่ที่ [สถานที่] ปีนี้คือ [ปี]"
ให้ความเมตตากับตัวเอง: ส่วนที่รู้สึกเหมือนเด็กที่ถูกทอดทิ้งต้องการความเมตตา ไม่ใช่การวิจารณ์
Grounding ผ่านร่างกาย: กดเท้าลงบนพื้น รู้สึกน้ำหนักของร่างกาย หรือจับสิ่งของที่เป็นจริงในมือ
บำบัดกับผู้เชี่ยวชาญ: Complex PTSD และ Emotional Flashbacks ตอบสนองดีต่อการบำบัดที่เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
Emotional Flashbacks คืออะไร?
Emotional Flashbacks คือภาวะที่บุคคลหนึ่งถูกดึงกลับไปยังสภาวะอารมณ์จาก Trauma ในอดีต โดยไม่มีภาพหรือเสียงชัดเจน มักพบใน Complex PTSD ที่เกิดจาก Childhood Emotional Abuse หรือ Neglect
ทำไม Emotional Flashbacks ถึงไม่มีภาพหรือความทรงจำชัดเจน?
เพราะมันมักเกิดจาก Trauma ที่ไม่ใช่เหตุการณ์เดี่ยวๆ แต่เป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ตลอดช่วงพัฒนาการ สมองจัดเก็บความรู้สึกเหล่านั้นในรูปแบบอารมณ์มากกว่าความทรงจำภาพ
ฉันจะรู้ได้อย่างไรว่าประสบ Emotional Flashback ไม่ใช่แค่อารมณ์เสียปกติ?
Emotional Flashbacks มักรุนแรงกว่าและไม่สัดส่วนกับสถานการณ์ปัจจุบัน มาพร้อมกับความรู้สึกที่เชื่อมโยงกับวัยเด็ก และมักทำให้การทำงานตามปกติยากขึ้น
Emotional Flashbacks หยุดได้ไหม?
ได้ ไม่ได้หมายความว่าหายขาดในทันที แต่ด้วยการบำบัดที่เหมาะสม ความถี่และความรุนแรงของ Flashbacks ลดลงได้อย่างมีนัยสำคัญ
สิ่งที่อยากให้คุณรู้
เมื่อ Emotional Flashback เกิดขึ้น ส่วนของคุณที่รู้สึกเหมือนเด็กที่ถูกทอดทิ้งนั้นต้องการความเมตตาและความมั่นใจว่าตอนนี้ปลอดภัยแล้ว ไม่ใช่การวิจารณ์ว่าทำไมถึงยังรู้สึกแบบนี้
คุณไม่ได้ "เสีย" คุณแค่กำลังพกพาสิ่งที่หนักเกินไปมาคนเดียวนานเกินไปแล้ว