ออกซิโตซิน: ฮอร์โมนแห่งความรักที่กลายเป็นกับดักในความสัมพันธ์เป็นพิษ

คุณเคยสงสัยไหมว่าทำไมหลังจากที่เขาทำร้ายคุณ คุณยังอยากให้เขากอด ยังอยากอยู่ใกล้เขา แม้ทุกส่วนของสติปัญญาจะบอกว่าไม่ควร

นั่นไม่ใช่ความอ่อนแอ มันคือออกซิโตซิน และมันทำงานต่อต้านคุณในความสัมพันธ์เป็นพิษ

ออกซิโตซินคืออะไร

ออกซิโตซินคือฮอร์โมนที่ถูกเรียกว่า "ฮอร์โมนแห่งความรักและความผูกพัน" หรือบางคนเรียกว่า "cuddle hormone" มันถูกปล่อยออกมาจากต่อมใต้สมองในหลายสถานการณ์ เช่น การกอด การสัมผัสทางกาย การมีเพศสัมพันธ์ การให้นมบุตร และแม้แต่การมองตาของคนที่รัก

บทบาทหลักของออกซิโตซินคือการสร้างความผูกพันระหว่างคน ทั้งระหว่างแม่กับลูก ระหว่างคู่รัก และระหว่างเพื่อน มันทำให้เราไว้วางใจ รู้สึกปลอดภัย และอยากอยู่ใกล้คนนั้น

ฟังดูดีใช่ไหม ปัญหาคือออกซิโตซินไม่ได้แยกแยะว่าคนที่ทำให้คุณปล่อยมันออกมาเป็น "คนดี" หรือ "คนไม่ดี"

ออกซิโตซินทำงานในความสัมพันธ์เป็นพิษอย่างไร

ในความสัมพันธ์ที่ดี ออกซิโตซินช่วยสร้างความผูกพันที่มั่นคง คุณปล่อยมันออกมาเมื่ออยู่กับคนที่รัก และนั่นทำให้คุณอยากอยู่ใกล้เขา รู้สึกปลอดภัย และไว้ใจ

แต่ในความสัมพันธ์เป็นพิษ วงจรนี้ถูกบิดเบือน

ในช่วงที่เขาดี ทำ love bombing หรือหลังจากทะเลาะแล้วกลับมาดีกัน คุณจะปล่อยออกซิโตซินออกมาในปริมาณสูงมาก เพราะความโล่งใจและความสุขที่ได้กลับมา ทำให้ความผูกพันในช่วงนั้นแน่นแฟ้นมากกว่าความสัมพันธ์ปกติ

และนั่นคือสิ่งที่ทำให้ trauma bond แข็งแกร่งขนาดนี้ ไม่ใช่แค่ความทรงจำที่ดีร่วมกัน แต่คือฮอร์โมนที่ถูกฝังลึกในระดับชีววิทยา

ออกซิโตซินและความรู้สึกอยากกลับไปหา

เมื่อคุณออกจากความสัมพันธ์เป็นพิษ ออกซิโตซินยังคงทำงานอยู่ในร่างกาย

ทุกครั้งที่คุณนึกถึงช่วงเวลาดีๆ ร่างกายยังปล่อยออกซิโตซินออกมาได้บ้าง ทำให้เกิดความรู้สึกโหยหาที่ไม่ใช่แค่ความรักแต่เป็นการโหยหาความรู้สึกทางกายภาพ เหมือนกับการโหยหาการสัมผัส

นั่นคือเหตุผลที่หลายคนรายงานว่าหลังจากเลิกกับคนที่เป็นพิษ พวกเขายังอยากได้รับการกอดจากคนนั้นโดยเฉพาะ แม้จะรู้ว่ามันไม่ใช่ความคิดที่ดี

งานวิจัยยังพบว่าออกซิโตซินในบางสถานการณ์ทำให้เราอยากปกป้องและกลับไปหาคนที่เคยผูกพันด้วย แม้คนนั้นจะเป็นแหล่งที่มาของความเจ็บปวด

ออกซิโตซินทำให้คุณมองข้าม Red Flag ได้จริงๆ

นี่คือส่วนที่น่ากลัวที่สุดของออกซิโตซิน

งานวิจัยจาก University of Bonn พบว่าออกซิโตซินทำให้คนมองคนที่ตัวเองผูกพันด้วยในแง่บวกมากกว่าความเป็นจริง ในขณะเดียวกันก็ทำให้มองคนนอกกลุ่มหรือ "คนอื่น" ในแง่ลบมากขึ้น

แปลได้ว่าออกซิโตซินไม่ได้แค่ทำให้คุณรักเขา มันทำให้คุณมองเขาดีกว่าที่เขาเป็นจริงๆ และทำให้คำเตือนจากคนรอบข้างฟังดูไม่สมเหตุสมผล

ดังนั้นเมื่อเพื่อนหรือครอบครัวบอกว่า "เขาไม่ดีกับคุณ" แต่คุณรู้สึกว่าพวกเขาไม่เข้าใจ อาจไม่ใช่เพราะพวกเขาผิด แต่เพราะออกซิโตซินกำลังกรองความเป็นจริงให้คุณอยู่

สิ่งที่ออกซิโตซินทำได้ไม่ใช่แค่ความรัก

นักวิจัยพบว่าออกซิโตซินยังมีส่วนในการทำให้เรา "ปรับตัวเข้าหาคนที่ทำให้เรากลัว" ด้วย

ในสัตว์ เมื่อเผชิญกับภัยคุกคามจากตัวเดิมซ้ำๆ ออกซิโตซินจะช่วยให้สัตว์เรียนรู้ที่จะอยู่กับภัยคุกคามนั้นแทนที่จะหนี ในมนุษย์ กลไกนี้อาจมีส่วนอธิบายว่าทำไมเหยื่อของ emotional abuse หลายคนจึงรู้สึกว่าตัวเองยิ่งผูกพันกับผู้กระทำมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป แทนที่จะน้อยลง

วิธีทำงานกับออกซิโตซินแทนที่จะต่อสู้กับมัน

1. เข้าใจว่าความรู้สึกโหยหาไม่ใช่สัญญาณว่าคุณต้องกลับไป

ความรู้สึกที่อยากกลับไปคือออกซิโตซินและโดปามีนที่ยังทำงานอยู่ มันไม่ได้บอกว่าความสัมพันธ์นั้นดี มันแค่บอกว่าคุณเคยผูกพันอยู่

2. สร้างความผูกพันในทางที่ปลอดภัยกว่า

ออกซิโตซินยังปล่อยออกมาได้จากการกอดเพื่อนหรือครอบครัว การเล่นกับสัตว์เลี้ยง หรือการทำกิจกรรมกับคนที่รู้สึกปลอดภัย การสร้างการเชื่อมต่อที่ดีต่อสุขภาพช่วยให้ร่างกายค่อยๆ สร้างวงจรใหม่

3. ยอมรับว่าร่างกายต้องใช้เวลา

เหมือนกับการถอนยา ออกซิโตซินที่เคยผูกพันกับคนคนหนึ่งไม่ได้หายไปทันที แต่ค่อยๆ เปลี่ยนทิศทางได้เมื่อมีการสร้างความผูกพันใหม่ที่ดีต่อสุขภาพ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับออกซิโตซินในความสัมพันธ์

ออกซิโตซินคืออะไรในความสัมพันธ์?
ออกซิโตซินคือฮอร์โมนที่สร้างความผูกพันและความไว้วางใจ ถูกปล่อยออกมาเมื่อมีการสัมผัสทางกาย การกอด หรือการใกล้ชิดกับคนที่ผูกพัน ในความสัมพันธ์ที่ดีมันสร้างความใกล้ชิด ในความสัมพันธ์เป็นพิษมันสร้างกับดัก

ทำไมยังอยากอยู่ใกล้คนที่ทำร้ายเรา?
เพราะออกซิโตซินผูกพันคุณกับคนนั้นในระดับชีววิทยาโดยไม่แยกแยะว่าเขาดีหรือไม่ดี ความรู้สึกโหยหาเป็นผลของฮอร์โมนที่ยังทำงานอยู่ ไม่ใช่สัญญาณว่าคุณ "ควร" กลับไป

ออกซิโตซินทำให้มองข้าม red flag จริงไหม?
งานวิจัยพบว่าออกซิโตซินมีส่วนทำให้มองคนที่ผูกพันด้วยในแง่ดีเกินจริง นั่นอาจเป็นเหตุผลที่การเตือนจากคนรอบข้างฟังดูเกินจริง ในขณะที่พฤติกรรมของเขาดูสมเหตุสมผลในสายตาคุณ

trauma bond เกี่ยวกับออกซิโตซินไหม?
ใช่ วงจรเจ็บปวดสลับกับโล่งใจในความสัมพันธ์เป็นพิษทำให้ออกซิโตซินถูกปล่อยออกมาอย่างแรงในช่วงดี ทำให้ความผูกพันแน่นแฟ้นผิดปกติ

วิธีลดการทำงานของออกซิโตซินกับคนที่เลิกกันแล้ว?
ไม่มีวิธีปิดสวิตช์ แต่การ no contact ลดการกระตุ้นวงจร และการสร้างความผูกพันใหม่กับคนที่ดีต่อสุขภาพช่วยให้ออกซิโตซินเริ่มผูกพันกับแหล่งที่มาใหม่

สรุป

ออกซิโตซินไม่ใช่ศัตรู มันคือฮอร์โมนที่วิวัฒนาการมาเพื่อสร้างความผูกพันในสายสัมพันธ์ที่ดี แต่ในความสัมพันธ์เป็นพิษ มันถูกใช้ประโยชน์โดยที่คุณไม่รู้ตัว

ความรู้สึกที่อยากกลับไปหาคนที่เคยทำร้ายคุณไม่ได้แปลว่าคุณควรกลับไป มันแปลว่าร่างกายของคุณกำลังทำงานตามที่มันถูกออกแบบมา และการ ฟื้นตัวจากความสัมพันธ์เป็นพิษ คือการให้เวลาและพื้นที่กับร่างกายในการสร้างวงจรใหม่

เกี่ยวกับผู้เขียน

พี่โจ Solo lab นักการตลาดออนไลน์และผู้สร้างคอนเทนต์ด้านจิตวิทยาความสัมพันธ์เป็นพิษ ที่เชื่อว่าการทำความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นในความสัมพันธ์คือก้าวแรกของการเยียวยา ติดตามเพิ่มเติมได้ที่ Solo lab