เลิกแล้วทำไมยังคิดถึงแฟนเก่าที่เป็นพิษ วิทยาศาสตร์อธิบายยังไง

คุณรู้ว่าเขาไม่ดีกับคุณ คุณรู้ว่าความสัมพันธ์นั้นทำร้ายคุณ แต่คุณยังคิดถึงเขาอยู่ดี

บางทีคิดถึงแค่วินาทีดีๆ ที่เคยมีร่วมกัน บางทีคิดว่าถ้าเขาเปลี่ยนได้จริงคงดีแค่ไหน และบางทีก็แค่โหยหาโดยไม่รู้ว่าโหยหาอะไร

นั่นไม่ได้แปลว่าคุณอ่อนแอหรือโง่ มันมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจน

ทำไมสมองถึงโหยหาความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ

ความสัมพันธ์เป็นพิษมักมีลักษณะที่เรียกว่า intermittent reinforcement คือการสลับกันระหว่างช่วงดีมากและช่วงแย่มากอย่างไม่แน่นอน

เมื่อสมองได้รับรางวัล ซึ่งก็คือช่วงที่เขาดีกับคุณ ใจดี หรือทุกอย่างดูสมบูรณ์แบบ สมองหลั่ง dopamine อย่างรุนแรง และเมื่อรางวัลนั้นหายไป สมองก็ต้องการมันกลับคืนมา

นักวิจัยพบว่ารางวัลที่ไม่แน่นอน ไม่ได้มาทุกครั้ง ทำให้สมองพยายามหามันมากกว่ารางวัลที่แน่นอน นี่คือกลไกเดียวกับการเสพติด และเป็นเหตุผลที่หลายคนโหยหาความสัมพันธ์ที่ทำร้ายพวกเขามากกว่าความสัมพันธ์ที่ดีต่อสุขภาพตลอดเวลา

นอกจากนี้ยังมี trauma bond ที่ทำให้สมองและร่างกายยึดติดกับอีกฝ่ายในระดับที่ลึกกว่าแค่ความรู้สึกปกติ

สิ่งที่คุณโหยหาจริงๆ อาจไม่ใช่เขา

เมื่อคิดถึงเขา ลองถามตัวเองว่าคิดถึงอะไรจริงๆ

หลายครั้งสิ่งที่เราโหยหาคือความรู้สึกที่มีในช่วงดี ไม่ใช่เขาในฐานะคนทั้งหมด เราโหยหาความรู้สึกว่ามีคนรัก ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตใครบางคน หรือแค่ความรู้สึกไม่เดียวดาย

สิ่งเหล่านั้นสามารถหาได้ในความสัมพันธ์ที่ดีและดีต่อสุขภาพ ไม่จำเป็นต้องหาจากความสัมพันธ์ที่ทำร้ายคุณ

ทำไมถึงจำแต่ช่วงดีๆ ในขณะที่ช่วงแย่จาง

สมองมีกลไกที่เรียกว่า rosy retrospection ที่ทำให้เราจำประสบการณ์ในอดีตดีกว่าที่เป็นจริง

ยิ่งกว่านั้น ในความสัมพันธ์เป็นพิษ ความทรงจำดีๆ มักสดใสและรุนแรงกว่าในความสัมพันธ์ทั่วไป เพราะ dopamine ที่หลั่งออกมาในช่วงดีนั้นสูงมากจากวงจร intermittent reinforcement

ในขณะที่ความทรงจำเจ็บปวดมักถูกสมองกดทับลงเพื่อปกป้องตัวเอง ทำให้ภาพรวมที่จำได้ดีกว่าความเป็นจริง

นั่นคือเหตุผลที่ต้องจงใจจำช่วงที่แย่ด้วย เพราะสมองจะไม่ทำมันโดยอัตโนมัติ

ช่วงเวลาที่อยากกลับไปหาเขามากที่สุด

ความอยากกลับไปมักพุ่งสูงในบางสถานการณ์ ได้แก่ เมื่อรู้สึกเดียวดาย เมื่อเห็นสิ่งที่เตือนให้นึกถึงเขา เมื่อเขาส่ง hoovering มา หรือเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญที่อยากมีคนแชร์ด้วย

การรู้ว่าเหตุการณ์ไหนจะทำให้รู้สึกแบบนี้ช่วยให้เตรียมรับมือได้ดีกว่า แทนที่จะถูกจับโดยไม่ทันตั้งตัว

วิธีหยุดวนซ้ำกับความทรงจำหลังเลิก

1. อนุญาตให้ตัวเองรู้สึก แต่อย่าลงมือทำ

อย่าพยายามกดความรู้สึกคิดถึงลง มันจะยิ่งรุนแรงขึ้น อนุญาตให้รู้สึก สังเกตมัน และปล่อยให้มันผ่านไปโดยไม่ต้องส่งข้อความหาเขา

2. จงใจจำช่วงที่เจ็บปวดด้วย

เมื่อจำแต่ช่วงดี บังคับตัวเองให้นึกถึงช่วงที่เขาทำให้ร้องไห้ ช่วงที่ทำให้รู้สึกเล็ก และช่วงที่ต้องระวังตัวตลอดเวลา ความทรงจำที่สมบูรณ์ช่วยให้ตัดสินใจได้ดีกว่า

3. รักษา No Contact อย่างเต็มที่

ทุกครั้งที่ได้รับข้อมูลเกี่ยวกับเขา ไม่ว่าจะจาก social media หรือคนรู้จัก สมองวนซ้ำอีกครั้ง No contact ไม่ใช่แค่การไม่ส่งข้อความ แต่คือการไม่ดูโปรไฟล์เขาด้วย

4. ให้เวลาตัวเองโดยไม่ตั้งเส้นตาย

สมองต้องการเวลาปรับตัวหลังออกจากความสัมพันธ์ที่มี trauma bond ความอยากกลับไปจะค่อยๆ อ่อนแรงลงตามเวลา แต่ต้องไม่มีการสัมผัสกับเขาที่จะชาร์จมันขึ้นมาใหม่

5. หาสิ่งที่เติมเต็มความรู้สึกนั้นในทางที่ดี

สิ่งที่คุณโหยหาคือความรู้สึกไม่เดียวดายและรู้สึกมีคนใส่ใจ ลงทุนกับเพื่อน ครอบครัว หรือชุมชนที่ทำให้รู้สึกนั้นโดยไม่ต้องแลกกับความเจ็บปวด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการคิดถึงแฟนเก่าที่เป็นพิษ

เลิกแล้วทำไมยังคิดถึงแฟนเก่าที่เป็นพิษ?
เพราะ intermittent reinforcement ในความสัมพันธ์เป็นพิษสร้างรูปแบบการเสพติด dopamine ทำให้สมองโหยหาช่วงดีที่สลับกับช่วงแย่ ประกอบกับ trauma bond ที่ทำให้การแยกออกเป็นเรื่องยากกว่าปกติ

คิดถึงแฟนเก่าที่ทำร้ายฉัน แปลว่าอะไร?
แปลว่าสมองของคุณกำลังฟื้นตัวจาก trauma bond ไม่ได้แปลว่าควรกลับไปหาเขา หรือว่าตัดสินใจผิดที่เลิก ความรู้สึกนี้ปกติและจะค่อยๆ อ่อนแรงลง

วิธีหยุดคิดถึงแฟนเก่าที่ไม่ดีทำอย่างไร?
อนุญาตให้ตัวเองรู้สึกแต่อย่าลงมือทำ จงใจจำช่วงที่เจ็บปวดด้วย รักษา no contact อย่างเต็มที่ และให้เวลาตัวเอง

ทำไมถึงจำแต่ช่วงดีๆ กับแฟนเก่า?
เพราะ dopamine ที่หลั่งในช่วงดีสูงมากจากวงจร intermittent reinforcement ทำให้ความทรงจำช่วงนั้นสดใส ในขณะที่สมองกดทับความทรงจำเจ็บปวดเพื่อปกป้องตัวเอง

ความอยากกลับไปหาแฟนเก่าจะหายไปไหม?
ได้ ด้วยการรักษา no contact และให้เวลาตัวเอง ความอยากจะค่อยๆ อ่อนแรงลง ทุกครั้งที่ผ่านมันไปได้โดยไม่ติดต่อเขา สมองเรียนรู้ว่าผ่านได้

สรุป

การโหยหาแฟนเก่าที่เป็นพิษไม่ได้แปลว่าคุณอ่อนแอ มันแปลว่าสมองของคุณกำลังฟื้นตัวจากการเสพติดที่เกิดขึ้นจริงในระดับชีววิทยา

สิ่งที่คุณโหยหาอาจไม่ใช่เขา แต่คือความรู้สึกที่มีในช่วงที่ดี และสิ่งเหล่านั้นสามารถหาได้ในความสัมพันธ์ที่ไม่ต้องแลกด้วยความเจ็บปวด

เกี่ยวกับผู้เขียน

พี่โจ Solo lab นักการตลาดออนไลน์และผู้สร้างคอนเทนต์ด้านจิตวิทยาความสัมพันธ์เป็นพิษ ที่เชื่อว่าการทำความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นในความสัมพันธ์คือก้าวแรกของการเยียวยา ติดตามเพิ่มเติมได้ที่ Solo lab